حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
387
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
بهر آنج درين كتاب مسطور است و مذكور « 1 » ، پس از آنك هر آنج درين كتاب مسطورست ، بريشان خواندند ، و ايشان اقرار كردند ، و معترف شدند بمعرفت و دانستن آن ، و بر نفس خود واجب و لازم كردانيدند ، در حال صحّت نفس ، و كمال عقل ، و جواز امور ، و نفاذ تصرّفات ، و ذلك فى شهور كذا لسنة كذا » . نسخهء ديكر كه احمد بن اسحق زعفرانى جهبذ ، بنام خود باز داده است ، و آن اينست : « اين كتابيست كه از بهر عبد اللّه جعفر « 2 » الامام ، المقتدر باللّه ، امير المؤمنين : احمد ابن اسحق قمّى زعفرانى نوشته است - و منزل او بقم بود - و اين كتاب مبنى است بر آنك : علىّ بن محمّد بن سهل عامل امير المؤمنين بر خراج وضيعتها بكورهء قم ، در سنهء عشر و ثلثمائه « 3 » ، و بقايا ما قبل آن مطالبه كرد از ارباب خراج بذين كوره ، بوقتى كه علىّ بن محمّد بن سهل عامل قم ، در حاصلشدن مال خراج از ارباب آن احساس مىنمود كه بتمامى حاصل نمىشود ، و در تصحيح آن بكمان بود در دست جهبذى ، كه اموال خراج اين سال بأجمعها ، بقبض و تحت اليد و تصرّف او آيند ، ايشانرا مطالبت كرد باقامت و نصبكردن جهبذى ديكر ، كه خراج كورهء قم بأسرها بقبض و تصرّف او آيند ، و بتحويل او بود ، و بنويسد كه ما او را نصب كرديم ، و ضامن او و آنج بدست و تصرّف او آيد شديم .
--> ( 1 ) . در اصل و ديگر نسخهها ( مزبور ) ضبط شده ، و ظاهرا صحيح آن بايد « مذكور » بوده باشد . ( 2 ) . در اصل : « أبى عبد اللّه بن جعفر » ضبط شده كه خطا است ، همان گونه كه پيشتر و در تعهدنامه پيشين گذشت ، زيرا اين نوشته را كاتبان ديوان خراج براى عرضه به خدمت خليفه أبو الفضل جعفر بن احمد بن طلحه المقتدر باللّه عباسى تهيه ديدهاند ، و رسم آن دوران بر اين بود كه از خليفه با نام « عبد اللّه جعفر » ياد مىكردند . و دو كلمه « أبى » و « بن » از افزودنيهاى ناسخان است . ( 3 ) . سال 310 هجرى .